ถ้าคุณเป็น freelance ไทยและต้องคำนวณภาษีบุคคลธรรมดา — บทความนี้คือ ที่เดียวที่จบ

ครอบคลุม: ประเภทเงินได้ที่ freelance ต้องใช้, ค่าใช้จ่ายหักได้, ลดหย่อน 2569, อัตราภาษี, WHT credit, ยื่นภาษีกลางปี (ภ.ง.ด. 94) vs ปลายปี (ภ.ง.ด. 90), และตัวอย่างคำนวณจริง

⚠️ Disclaimer: กฎหมายภาษีไทยมีการอัพเดทแทบทุกปี (ปีภาษี 2569 = 1 ม.ค. – 31 ธ.ค. 2569) เช็คข้อมูลล่าสุดที่ rd.go.th ก่อนยื่นจริง บทความนี้อิงอัตราและกฎที่ประกาศจนถึง 2026-05-19

ภาพรวม: สูตรคำนวณภาษีบุคคลธรรมดา

รายได้รวมทั้งปี
− ค่าใช้จ่าย (เหมา หรือ จริง ตามประเภทเงินได้)
= เงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่าย
− ค่าลดหย่อน
= เงินได้สุทธิที่ต้องเสียภาษี
× อัตราภาษีแบบขั้นบันได
= ภาษีที่ต้องชำระ
− WHT ที่ลูกค้าหักไว้แล้ว (3% ฯลฯ)
= ภาษีค้างชำระ / ได้คืน

ทุก step มีรายละเอียดอยู่ — เริ่มจากข้อแรก

Step 1: รู้ว่าคุณเป็นเงินได้ประเภทไหน

ประมวลรัษฎากร มาตรา 40 แบ่งเงินได้เป็น 8 ประเภท freelance ส่วนใหญ่จะตกอยู่ใน:

40(2) — เงินได้จากหน้าที่/ตำแหน่งงาน

ใช้เมื่อ: ลูกค้าจ้างคุณแบบ “ทำตามที่สั่ง” คล้ายลูกจ้าง — มีหน้าที่ชัดเจน รายงานตัว

ค่าใช้จ่าย: เหมา 50% ของรายได้ สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท/ปี

40(8) — เงินได้จากธุรกิจ/วิชาชีพอิสระ

ใช้เมื่อ: คุณรับงานเป็น project-based ออกแบบ-เขียนโปรแกรม-ถ่ายภาพ-ทำคอนเทนต์ — บริหารตัวเอง

ค่าใช้จ่าย: เลือกได้ หักเหมา 60% (สำหรับวิชาชีพอิสระบางประเภท) หรือ หักตามจริง (เก็บใบเสร็จ)

💡 freelance ส่วนใหญ่ที่ทำงาน creative/IT ใช้ 40(8) + หักเหมา 60% เพราะคำนวณง่าย ไม่ต้องเก็บใบเสร็จทุกใบ

ความต่างที่สำคัญ

ประเด็น	40(2)	40(8)
ค่าใช้จ่ายเหมา	50% max 100K	60% (บางประเภท) หรือตามจริง
ยื่นกลางปี (ภ.ง.ด. 94)	ไม่ต้อง	ต้องยื่น
WHT ที่ลูกค้าหัก	3% (กรณีนิติบุคคลจ้าง)	3% เช่นกัน

Pro tip: ถ้าไม่แน่ใจ — ปรึกษา กรมสรรพากร call center 1161 หรือผู้สอบบัญชี ก่อนยื่นปีแรก

Step 2: คำนวณรายได้รวม

รวบรวมรายได้ทั้งหมดในปีภาษีนั้นๆ (1 ม.ค. – 31 ธ.ค.):

เงินที่ได้รับโอนเข้าบัญชี (รวมเงินก่อน WHT หัก)
รายได้นอกบัญชี (เงินสด — ต้อง declare ด้วย)
รายได้จากต่างประเทศ (ถ้านำเข้าไทยในปีเดียวกัน → ต้องเสียภาษี)

Pro tip: เก็บ 50 ทวิ (หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย) จากลูกค้านิติบุคคลทุกคน — เป็นเอกสารบังคับใช้ตอนยื่น

💡 Kitslancer แยกรายได้-WHT ต่อโปรเจค + ออกรายงานสรุปได้ทันที — ปลายปีไม่ต้องนั่งรวม Excel เอง (อ่านเพิ่ม WHT 3% คู่มือฉบับสมบูรณ์)

Step 3: หักค่าใช้จ่าย

สมมุติเป็น 40(8) + เลือกหักเหมา 60%

รายได้รวม:           1,000,000
ค่าใช้จ่ายเหมา 60%:    600,000
─────────────────────────────────
เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย: 400,000

ถ้าเลือกหักตามจริง ต้องมีใบเสร็จ + พิสูจน์ได้ว่า “เกี่ยวข้องกับการประกอบอาชีพ” เช่น:

ค่าซื้อ-เช่าอุปกรณ์ (notebook, กล้อง, software)
ค่า internet / โทรศัพท์ (สัดส่วนที่ใช้งาน)
ค่าเช่าออฟฟิศ / co-working
ค่าเดินทางไปพบลูกค้า
ค่า outsource

อ่านเพิ่ม: 5 ค่าใช้จ่ายที่ freelance ลืมหักภาษี

Step 4: หักค่าลดหย่อน

ลดหย่อนที่ freelance ใช้ได้บ่อย (อัพเดท 2569 — เช็คล่าสุดที่ rd.go.th):

รายการ	วงเงิน
ลดหย่อนส่วนตัว	60,000
คู่สมรส (ถ้าไม่มีรายได้)	60,000
บุตร (คนละ)	30,000
บิดามารดา (อายุ ≥ 60, รายได้ < 30K/ปี)	30,000/คน
ประกันชีวิต (เบี้ย)	สูงสุด 100,000
RMF	30% ของรายได้, max 500K
SSF	30% ของรายได้, max 200K
ประกันสังคม ม.40	ตามจริง
บริจาคทั่วไป	10% ของเงินได้หลังหักลดหย่อนอื่น
บริจาคการศึกษา (ผ่าน e-Donation)	2 เท่า ของยอด
ดอกเบี้ยกู้ซื้อบ้าน	สูงสุด 100,000
Easy E-Receipt	ตามวงเงินประกาศแต่ละปี

ตัวอย่างต่อเนื่อง:

เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย:  400,000
− ลดหย่อนส่วนตัว:           60,000
− RMF/SSF:                  60,000
− ประกันสังคม ม.40:         12,000
─────────────────────────────────
เงินได้สุทธิที่ต้องเสียภาษี: 268,000

Step 5: คำนวณภาษีแบบขั้นบันได

อัตราภาษีบุคคลธรรมดา 2569 (อ้างอิง rd.go.th):

เงินได้สุทธิ	อัตราภาษี
0 – 150,000	ยกเว้น
150,001 – 300,000	5%
300,001 – 500,000	10%
500,001 – 750,000	15%
750,001 – 1,000,000	20%
1,000,001 – 2,000,000	25%
2,000,001 – 5,000,000	30%
> 5,000,000	35%

ตัวอย่างต่อเนื่อง (เงินได้สุทธิ 268,000):

0 – 150,000:         ยกเว้น          = 0
150,001 – 268,000:   118,000 × 5%   = 5,900
─────────────────────────────────
ภาษีที่ต้องชำระ:                       5,900 บาท

Step 6: หัก WHT credit

ลูกค้านิติบุคคลหัก WHT 3% ไว้แล้ว = เครดิตภาษีที่คุณจ่ายล่วงหน้า

สมมุติ:

รายได้ 1,000,000 × WHT 3% = 30,000 (หักไปแล้ว)
ภาษีที่ต้องชำระจริง:          5,900
─────────────────────────────────
ขอคืนได้:                    24,100 บาท

ใช่ — ได้คืน 24,100 บาท เพราะ WHT 3% หักจาก รายได้รวม ไม่ได้คำนวณจากเงินได้สุทธิหลังลดหย่อน → คนรายได้ปานกลางมักได้คืน

💡 Kitslancer มี calculator คำนวณภาษีบุคคลธรรมดาฝังในระบบ ใส่ตัวเลขครั้งเดียว เห็น breakdown ครบ + flag ว่าควร claim WHT credit เท่าไหร่

Step 7: ยื่น ภ.ง.ด. 94 (กลางปี) + ภ.ง.ด. 90 (ปลายปี)

ภ.ง.ด. 94 — ยื่นกลางปี

สำหรับ: ผู้มีเงินได้ประเภท 40(5)-(8) — ครอบ freelance ส่วนใหญ่

ยื่นเมื่อ: กรกฎาคม – กันยายน ของปีภาษีนั้น

คำนวณจาก: รายได้ครึ่งปีแรก (ม.ค. – มิ.ย.) — ใช้สูตรเดียวกับข้างบนแต่ครึ่งปี

ภาษีที่ชำระ: จะถูกนำไปเครดิตในภ.ง.ด. 90 ปลายปี

ภ.ง.ด. 90 — ยื่นปลายปี

ยื่นเมื่อ: มกราคม – มีนาคม ของปีถัดไป

คำนวณจาก: รายได้ทั้งปี (ม.ค. – ธ.ค.)

Pro tip: ยื่นผ่าน e-Filing ได้ไกล้ส่งวัน 8 เม.ย. (extension ทุกปี) สะดวกกว่ายื่นกระดาษมาก

Penalty ถ้ายื่นช้า

ค่าปรับ 200 บาท (ครั้งแรก) — จากมาตรา 35 ป.รัษฎากร
เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ค้าง
ถ้าหลีกเลี่ยงเจตนา → โทษอาญา

Edge cases ที่ freelance ต้องระวัง

1. รายได้ > 1.8 ล้าน/ปี → ต้องจด VAT

ดู Freelance รายได้เกิน 1.8 ล้าน ต้องจด VAT ไหม? สำหรับรายละเอียด

2. รับงานต่างประเทศ + นำเงินเข้าไทย

ตาม กฎหมายฉบับใหม่ (มีผล 2567 เป็นต้นไป) — เงินจากต่างประเทศ ถ้านำเข้าไทยในปีไหน ต้องเสียภาษีในปีนั้น (เดิม: เว้นถ้านำเข้าหลัง 1 ปี)

3. รายได้หลายประเภท (40(2) + 40(8))

ต้องคำนวณค่าใช้จ่าย แยกตามประเภท แล้วรวมเงินได้สุทธิก่อนเข้าตารางอัตราภาษี

สรุป: Checklist ภาษีบุคคลธรรมดา freelance

รู้ประเภทเงินได้ตัวเอง (40(2) vs 40(8))
เก็บ 50 ทวิ จากลูกค้านิติบุคคลทุกคน
เลือกวิธีหักค่าใช้จ่าย (เหมา 60% vs ตามจริง)
ใช้สิทธิลดหย่อนเต็มที่ (ทำ RMF/SSF/ประกัน ก่อน 30 ธ.ค.)
ยื่น ภ.ง.ด. 94 ในเดือน ก.ค.-ก.ย.
ยื่น ภ.ง.ด. 90 ในเดือน ม.ค.-มี.ค.
claim WHT credit ทุกใบที่ถูกหัก
ยื่นผ่าน e-Filing เก็บหลักฐานไว้

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

ภาษีบุคคลธรรมดาของ freelance ไม่ยากเท่าที่คิด ถ้ามีระบบจัดเก็บข้อมูลรายได้-WHT-ค่าใช้จ่ายที่ดี Kitslancer ออกแบบมาเพื่อ freelance ไทยโดยเฉพาะ — บันทึกรายได้ต่อโปรเจค, อัตโนมัติคำนวณ WHT 3%, calculator ภาษีบุคคลธรรมดาตามอัตราล่าสุด 2569 และ export รายงานพร้อมยื่น e-Filing